در نظریه عدالت EarthCoop، زمین فقط پس‌زمینه زندگی انسان نیست؛ نقطه آغاز بسیاری از حقوق و مسئولیت‌های اقتصادی و اجتماعی است. استدلال بنیادی این است که انسان زمین را نساخته و وجود هر نسل پیش از تقسیم‌های قراردادی مالکیت به این بستر مشترک وابسته است. از همین جا پرسش شکل می‌گیرد: چگونه می‌توان حق همگانی نسبت به زمین و منابع را با مالکیت خصوصی، کار و آزادی فردی جمع کرد؟
عدالت یعنی هر حق به صاحب حق برسد
EarthCoop عدالت را صرفاً یکسان‌کردن نتایج نمی‌بیند. عدالت یعنی هر چیز در جای مناسب خود قرار گیرد و هر حق به ذی‌حق برسد. اگر چیزی حق مشترک همه است، نباید چنان تعریف شود که دیگران از اصل حق خود حذف شوند؛ و اگر چیزی حاصل کار و خلاقیت مشخص یک فرد است، نادیده گرفتن حق او نیز عادلانه نیست.
چرا زمین جایگاه ویژه دارد؟
زمین، آب، هوا و بسیاری از منابع طبیعی شرط امکان زندگی‌اند و محصول کار یک فرد خاص نیستند. از این رو EarthCoop میان «اصل حق همگانی نسبت به بستر مشترک» و «حق استفاده، سرمایه‌گذاری، ساختن و مالکیت بر دسترنج» تمایز می‌گذارد. این تمایز به معنی نفی سند، خانه، مزرعه یا کسب‌وکار خصوصی نیست؛ بلکه می‌پرسد بهره‌برداری اختصاصی چگونه باید با حق دیگران و مسئولیت حفاظت از منابع هماهنگ شود.
آزادی عادلانه
آزادی وقتی پایدار است که آزادی دیگران را از میان نبرد. حق استفاده از دارایی، کارآفرینی و انتخاب اقتصادی مهم است؛ اما اگر اعمال یک حق به محروم‌کردن دیگران از حقوق بنیادین یا تخریب جبران‌ناپذیر منبع مشترک منتهی شود، مسئله عدالت مطرح می‌شود. بنابراین آزادی در این نگاه همراه مسئولیت و رعایت حقوق دیگران است.
برابری بنیادین، نه یکسانی کامل
برابری مورد نظر از برابری انسان‌ها در حقوق بنیادین آغاز می‌شود. افراد می‌توانند توانایی، انتخاب، ثروت و نتیجه‌های متفاوت داشته باشند، اما این تفاوت نباید به توجیه حذف حق پایه دیگری تبدیل شود. EarthCoop می‌خواهد هم حق دسترنج و تفاوت مشروع را بپذیرد و هم ریشه‌های مشترک حق را فراموش نکند.
از فلسفه به سازوکار
اگر این اصول فقط در مقدمه بمانند، اثر عملی ندارند. به همین دلیل ایده حقوق مشترک در EarthCoop به حوزه‌هایی مانند حکمرانی، نظارت، پروژه‌های عمومی، حق مالکانه همگانی و طراحی اقتصاد پیوند می‌خورد. جزئیات اجرایی ممکن است با تکامل قوانین تغییر کند، اما ریشه باید روشن بماند: زمین و منابع در جایگاه درست خود، دسترنج در جایگاه درست خود، و مسئولیت در کنار حق.
شرح این چارچوب در صفحه عدالت در EarthCoop آمده و صفحه منابع مشترک نیز آن را از زاویه دیگری توضیح می‌دهد. برای متن رسمی اصول و قوانین به مرکز اسناد EarthCoop مراجعه کنید.
نظرات 0