«اقتصاد مردمی» زمانی معنا پیدا می‌کند که مردم فقط مصرف‌کننده یا نیروی کار نباشند، بلکه بتوانند در تولید، مالکیت، سرمایه‌گذاری، تصمیم‌گیری و نظارت اقتصادی سهم واقعی داشته باشند. این تعبیر با دولتی‌کردن اقتصاد یکی نیست و همچنین به این معنا نیست که همه بنگاه‌ها باید شکل حقوقی واحدی داشته باشند. مسئله اصلی این است که فرصت مشارکت اقتصادی، دسترسی به بازار و امکان ساختن ارزش به گروه کوچکی از صاحبان سرمایه یا نهادهای متمرکز محدود نشود.
اقتصاد مردمی چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟
در بسیاری از نظام‌های اقتصادی ممکن است بازار ظاهراً آزاد باشد اما انحصار، اطلاعات نامتقارن، دسترسی نابرابر به سرمایه یا تمرکز مالکیت عملاً انتخاب‌های مردم را محدود کند. از سوی دیگر، تمرکز بیش از اندازه تصمیم اقتصادی در دولت نیز می‌تواند ابتکار فردی و پاسخ‌گویی محلی را تضعیف کند. اقتصاد مردمی می‌کوشد میان آزادی فعالیت اقتصادی و توزیع واقعی فرصت مشارکت تعادل ایجاد کند.
در چنین نگاهی، فرد می‌تواند کسب‌وکار بسازد، سرمایه‌گذاری کند، محصول یا خدمت بفروشد و مالک دسترنج خود باشد؛ همزمان سازوکارهای جمعی برای پروژه‌های عمومی، تعاونی‌ها، صندوق‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مشترک نیز وجود دارند. بنابراین «مردمی» بودن اقتصاد به حذف بخش خصوصی یا بازار اشاره ندارد؛ به گسترده‌کردن امکان نقش‌آفرینی مردم اشاره می‌کند.
رابطه با اقتصاد آزاد مردمی در EarthCoop
EarthCoop مدل اقتصادی خود را «اقتصاد آزاد مردمی» می‌نامد. در این چارچوب، آزادی تولید، مبادله، کارآفرینی و مالکیت خصوصی مشروع پذیرفته می‌شود، اما آزادی اقتصادی مجوز انحصار، تصاحب حقوق همگانی یا تبدیل ثروت به ابزار سلطه نیست. حقوق مشترک نسبت به زمین و منابع، رقابت سالم، شفافیت، امکان نظارت و دسترسی مردم به سازوکارهای سرمایه‌گذاری بخشی از همین تصویرند.
تفاوت مهم در این است که «اقتصاد مردمی» یک پل مفهومی عمومی است، اما «اقتصاد آزاد مردمی» نام مدل پیشنهادی EarthCoop است. این مدل نمی‌خواهد مردم را جای دولت یا شرکت بنشاند؛ می‌خواهد ساختار اقتصادی طوری باشد که هر کدام در جای درست خود کار کنند و هیچ بازیگری نتواند حق دیگران را حذف کند.
مشارکت اقتصادی فقط رأی دادن نیست
مشارکت اقتصادی می‌تواند به شکل راه‌اندازی کسب‌وکار، خرید سهم ارزش یک پروژه، تأمین مالی جمعی، عضویت در تعاونی، پیشنهاد پروژه عمومی، نظارت بر هزینه‌کرد منابع یا استفاده از بازار برای عرضه خدمات و کالا باشد. کیفیت یک اقتصاد مردمی را باید با امکان واقعی این مشارکت‌ها، شفافیت قواعد و قابلیت پاسخ‌گوکردن نهادها سنجید؛ نه با تعداد شعارهایی که درباره مردم داده می‌شود.
مرز مهم: برابری فرصت با یکسان‌سازی نتیجه فرق دارد
اقتصاد مردمی لزوماً وعده نمی‌دهد که همه افراد نتیجه اقتصادی یکسانی بگیرند. تفاوت مهارت، تلاش، ریسک و انتخاب می‌تواند نتایج متفاوت ایجاد کند. آنچه باید از آن دفاع شود حق برابر انسان‌ها در برخورداری از حقوق بنیادین، امکان ورود منصفانه به عرصه اقتصادی و جلوگیری از تصاحب حقوق مشترک است. به همین دلیل EarthCoop مالکیت خصوصی بر دسترنج را در کنار حقوق همگانی بر منابع مشترک قرار می‌دهد.
برای آشنایی با چارچوب کلان، صفحه اقتصاد آزاد مردمی را ببینید. مبانی رسمی و اسناد حقوقی EarthCoop در مرکز اسناد EarthCoop منتشر می‌شوند.
نظرات 0